Ағзадағы тағамдық майлар: қаныққан майлар, омега-3 пен омега-6, транс-майлар және тепе-теңдік

Тағамдық майлар — барлық жасуша қабырғаларының негізі, майда еритін дәрумендерді (A, D, E, K) сіңіруге және гормондарды түзуге қажетті макронутриент.

Май қышқылдарының түрлері

• Қаныққан майлар: артық мөлшері бауырдағы холестерин рецепторларының жұмысын тежеп, зиянды холестеринді (ТТЛП) көбейтеді (рационның 10%-нан аспауы тиіс).
• Бір қанықпаған майлар (олеин қышқылы / омега-9): зәйтүн майында көп. Қантамырларды қорғайды және мембраналардың серпімділігін сақтайды.
• Көп қанықпаған майлар (омега-3 және омега-6): алмастырылмайтын майлар.

Омега-6 және Омега-3 арасындағы тепе-теңдік

• Екі май да ағзада бір ғана фермент — дельта-6-десатураза (D6D) үшін бәсекелеседі.
• Омега-6 шамадан тыс көп болғанда: қабыну мен қан ұюын күшейтетін заттарды (тромбоксан A2, простагландин E2) көбейтеді.
• Омега-3 (майлы теңіз балығы): қабынуды басатын белсенді заттарды түзеді.
• Қазіргі заман дисбалансы: адамзаттың табиғи рационында бұл майлардың қатынасы 1:1 немесе 4:1 болған. Қазіргі рафинадталған күнбағыс майының көптігінен ол 20:1-ге дейін жетіп, созылмалы қабынуды тудырады.

Транс-майлардың қаупі

Өнеркәсіптік жолмен сұйық майларды қатайтқанда түзілетін транс-майлар (маргарин, фастфуд, кондитерлік өнімдер) зиянды холестеринді күрт көтеріп, пайдалы холестеринді төмендетеді. Оларды рационнан толық алып тастау қажет.