Organizmda qo'shilgan shakar: fruktoza almashinuvi, jigar yog' bosishi va siydik kislotasi

Qo'shilgan shakar (oq shakar, makkajo'xori siropi) oziq-ovqatlarga sun'iy qo'shiladigan tozalangan uglevodlardir. Oddiy shakar teng miqdorda glyukoza (50%) va fruktozadan (50%) iborat.

Glyukoza va fruktoza ta'sirining farqi

• Glyukoza: barcha to'qimalar (mushak, miya) tomonidan insulin nazoratida energiya sifatida ishlatiladi.
• Fruktoza: 90% ga yaqini faqat jigarda qayta ishlanadi.
• Fruktokinaza tuzog'i: jigardagi ferment fruktozani hech qanday to'siqsiz parchalaydi. Bu jarayon jigar hujayralaridagi energiya zaxirasi (ATF)ni keskin tugatadi.

Zararli oqibatlar: siydik kislotasi va jigar yog' bosishi

1. ATF yetishmovchiligi va podagra: hujayra energiyasining yemirilishi qonda siydik kislotasi ko'payishiga, podagra va qon bosimi oshishiga sabab bo'ladi.
2. Jigarda yog' hosil bo'lishi (DNL): ortiqcha fruktoza jigarda bevosita yog'ga (triglitseridlarga) aylanadi.
3. Jigar steatozi va insulin qarshiligi: jigarda yog' to'planishi uning faoliyatini buzadi va butun organizmda insulin sezuvchanligini pasaytiradi.

Suyuq shakarning xavfi

Gazlangan shirin ichimliklar va tayyor sharbatlar miyadagi to'qlik gormonlarini (GLP-1) uyg'otmaydi. Ular bir necha daqiqada qonga so'rilib, jigarga og'ir metabolik zarba beradi.

JSST tavsiyasi

• Kunlik erkin shakar miqdorini 25 grammdan (5–6 choy qoshiq) oshirmaslik tavsiya etiladi.