Жасыл шай катехинінің DNMT, FOXP3, NF-κB және mTOR-мен әрекеттесуі, тышқан нәтижелерінің адамның тұрақты Treg жасушаларын дәлелдемеу себебі және клиникалық тиімділік пен бауыр қауіпсіздігі деректері.
Эпигаллокатехин-3-галлат, немесе EGCG, — жасыл шайдың негізгі катехиндерінің бірі. Ол иммунология үшін қызықты, өйткені тәжірибелік жүйелерде фермент белсенділігін, қабыну сигналдарын және T-лимфоциттердің жіктелуін өзгертеді. Алайда «EGCG метилденуді тежейді → FOXP3 іске қосылады → тұрақты реттеуші T-жасуша пайда болады → адамның жағдайы жақсарады» деген тізбек дәлелденген жоқ. Маңызды үзіліс екінші және үшінші буынның арасында-ақ бар: тікелей зерттеуде адам жасушалары толыққанды реттеуші қызметке ие болмады.
Реттеуші T-жасушалар, Treg, шамадан тыс иммундық жауаптарды шектеп, ағзаның өз антигендеріне төзімділікті сақтайды. Олардың азаюы не қызметінің бұзылуы аутоиммундық қабынуға қатысуы мүмкін; иммунитетті шамадан тыс басу да қолайсыз болуы ықтимал. Сондықтан «Treg көбірек» деген сөз әмбебап пайданы білдірмейді, ал EGCG иммунитетті өз бетімен қайта баптау тәсілі емес. Жасушалардың шығу тегі, күйінің тұрақтылығы, тіндік орта және нақты клиникалық нәтижелер маңызды.
EGCG — галлат бөлігі мен бірнеше фенолдық гидроксил тобы бар флаван-3-ол. Бұл топтар сутектік байланыстарға, ақуыздармен әрекеттесуге және тотығу-тотықсыздану реакцияларына қатысады. Сол химиялық қасиеттер антиоксиданттық әсердің бір бөлігін де, қосылыстың тұрақсыздығын да түсіндіреді: оттек, ортаның құрамы және әсер ету уақыты молекула мен оның өнімдерін өзгерте алады. EGCG бір ғана нысанаға бағытталған дәрі емес; тазартылған жүйедегі байланысу шай ішкеннен кейін сол ақуыз басты нысана болатынын дәлелдемейді.
Төрт кеңістікті ажырату керек: ішек қуысы, ішек қабырғасы мен бауыр, қан плазмасы және жасушаішілік нысана. Сіңгеннен кейін катехиндер метилденеді, глюкурондалады және сульфатталады; сіңбеген заттың бір бөлігін микробиота өзгертеді. Бастапқы және конъюгацияланған түрлердің арақатынасы әр катехинде әртүрлі. Фармакокинетикалық мақаладағы «бос EGCG» көбіне конъюгацияланбаған молекуланы білдіреді, бірақ плазма ақуыздарымен мүлде байланыспаған бөлікті міндетті түрде білдірмейді. Плазмалық концентрацияны лимфоцит ядросындағы концентрация деп санауға болмайды.
Chow және әріптестерінің 30 дені сау еріктідегі жұмысы қабылдау жағдайының әсерін көрсетеді. Қатысушылар он адамнан үш топқа бөлінді: Polyphenon E-нің бір реттік дозасы 400, 800 немесе 1200 мг EGCG қамтыды. Тамақпен және ашқарынға қабылдауды бір апталық үзіліспен салыстырған айқаспалы зерттеуде конъюгацияланбаған EGCG-нің орташа плазмалық шыңы ашқарынға 3,5 еседен артық жоғары болды. Бұл ем тиімділігі не ұзақмерзімді қауіпсіздік емес, биожетімділік зерттеуі; бір дозаның көтерімді болуы концентратты үнемі ашқарынға қабылдауды ақтамайды.
Демек, жасушалық жұмыстағы микромольді капсуладағы миллиграмға жай пропорциямен айналдыруға болмайды. Экстракт құрамы, тамақ, тіндерге таралу, метаболизм және жеке айырмашылықтар экспозицияны бірге өзгертеді. Биожетімділіктің жоғарылауы жағымсыз әсерді де күшейте алады. Нашар сіңу ішекте елеулі жергілікті экспозицияға мүмкіндік береді, бірақ бұл өздігінен шырышты қабыққа емдік әсерді дәлелдемейді.
ДНҚ-метилтрансферазалар метил тобын S-аденозилметиониннен, SAM, ДНҚ цитозиніне тасымалдап, 5-метилцитозин мен S-аденозилгомоцистеин, SAH, түзеді. DNMT1 негізінен репликациядан кейін метилдену үлгісін сақтайды, ал DNMT3A және DNMT3B жаңа белгілерді орнатуға қатысады. Ядрода олар хроматинді тану, репликация және басқа ферменттермен байланысты жүйенің бөлігі. Бір компоненттің белсенділігін азайту қажетті иммунологиялық аймақты таңдаулы өшіруді білдірмейді.
Fang-тің 2003 жылғы жұмысында EGCG ядролық экстракттардағы DNMT белсенділігін Ki 6,89 мкМ тежелу тұрақтысымен басқан. KYSE 510 өңеш обыры жасушаларында 5–50 мкМ EGCG зерттеліп, бұрын үнсіз тұрған бірнеше геннің метилденуі мен экспрессиясы өзгерген. Бұл эпигенетикалық гипотезаны қолдайды, бірақ тәжірибе ісік жүйесінде орындалған. Ол қалыпты адам T-жасушаларындағы FOXP3 деметилденуін дәлелдемейді және тиімді пероральды дозаны анықтамайды.
Lee және әріптестері 2005 жылы басқа ферменттік ортаны — бактериялық SssI мен адамның DNMT1 ферментін зерттеді. EGCG үшін IC50 0,21–0,47 мкМ болды. Бұл сандар Ki 6,89 мкМ-ге автоматты түрде қайшы емес: IC50 мен Ki әртүрлі шаманы сипаттайды, ал субстрат концентрациясы, фермент көзі және реакция жағдайы байқалатын белсенділікке әсер етеді. Оларды «шынайы концентрация» деп орташалауға немесе барлық DNMT изоформасының бірдей тежелуінің дәлелі етуге болмайды.
Катехол-O-метилтрансфераза, COMT, арқылы тағы бір метаболизмдік байланыс бар. Полифенолдың O-метилденуі SAM жұмсап, метилтрансферазаларды тежей алатын SAH түзеді. Lee жұмысында осы жанама механизм эпикатехин үшін ерекше маңызды болды; EGCG-нің күштірек әсері көбіне тікелей фермент тежелуімен байланыстырылды. Галлат бөлігінің қатысуын көрсететін компьютерлік модель және Mg²⁺ арқылы әсердің күшеюі ықтимал әрекеттесуді түсіндіреді, бірақ тірі ағзадағы нақты локусқа таңдамалылықты дәлелдемейді.
DNMT тежелуі белсенді деметилденуге тең емес. Жасуша бөлінгенде белгілер жеткіліксіз сақталуынан біртіндеп жоғалуы мүмкін; басқа жол TET ферменттері арқылы 5-метилцитозиннің тотығуынан басталады. TET — Fe²⁺ пен 2-оксоглутаратқа тәуелді, оттекті пайдаланатын диоксигеназалар; кейінгі реакциялар мен жөндеу модификацияланбаған цитозинді қалпына келтіре алады. Бұлар бөлек үдерістер. Қарастырылған жұмыстар EGCG адамның FOXP3-TSDR аймағында TET-ті нысаналы іске қосатынын көрсетпейді.
FOXP3 — Treg бағдарламасына қажет транскрипциялық фактор. Бірақ белсенген кәдімгі адам T-жасушаларында ол тұрақты басушы қабілетсіз уақытша көрінуі мүмкін. Сондықтан FOXP3-оң жасушалар үлесі, мРНҚ мөлшері, ДНҚ-ның жалпы метилденуі және басқа жасушалардың жауабын басу әртүрлі сұраққа жауап береді. Алғашқы үш көрсеткіштің ешқайсысы соңғысын алмастырмайды.
Foxp3 генінің сақталған кодталмайтын элементтері бағдарламаның әр кезеңіне қатысады. Zheng және әріптестерінің тәжірибелік жұмысында CNS1 тиісті сигналдық ортадағы шеткері индукциямен, CNS2 экспрессияның ұрпақ жасушаларда сақталуымен, CNS3 геннің іске қосылуға дайындығымен байланысты болды. CNS2 аймағындағы TSDR тұрақты реттеуші желінің маңызды эпигенетикалық белгісі. Ол жалғыз қосқыш емес: хроматин қолжетімділігі, цитокиндік сигналдар және қызметтік бағдарлама өзара үйлесуі керек.
Wong және әріптестері 2011 жылы Jurkat жасушалық желісінде Foxp3 пен IL-10 артуын және тышқандардың лимфоидтық мүшелерінде реттеуші жасушалар көбеюін байқады. Бұл EGCG иммундық реттелуді өзгерте алады деген гипотезаны қолдап, DNMT және жалпы метилдену өзгерістерімен байланыстырды. Бірақ Jurkat — трансформацияланған желі, ал тышқан тіні бастапқы адам жасушаларын алмастырмайды. Осы модельдердегі маркердің артуы ұзақ тұрақтылықты не адамды емдеуге жарамдылықты анықтамайды.
Kehrmann және әріптестері 2014 жылы осы шектеуді тікелей тексерді. Адамның бастапқы CD4⁺CD25⁻ жасушаларында 5 және 50 мкМ EGCG 4–7 күн бойы салыстырылды. Жоғары концентрация жалпы метилденуді азайтқанымен, FOXP3-TSDR-дің елеулі деметилденуі, тиісті Treg бағдарламасы және басушы қызмет анықталмады. Жоғары экспозиция айқын цитоуыттылықпен қатар жүрді. Тіпті TSDR мен маркерлерді өзгерткен салыстырмалы гипометилдеуші агент те жауап беруші жасушалардың пролиферациясын толық басуды қамтамасыз етпеді: бір эпигенетикалық белгі жеткіліксіз.
Семіздігі бар және қалыпты салмақты еріктілердің жасушаларын зерттеген адам жұмысы басқа, бірақ тар нәтиже берді. 20 мкМ EGCG 24 сағат әсер еткеннен кейін бұрыннан бөлініп алынған Treg ішінде FOXP3-оң жасушалар саны мен IL-10 түзілуі артты; NF-κB және HDAC белсенділігі өзгерді. Бұл бар популяцияны ex vivo зерттеу, шай ішкеннен кейін кәдімгі T-жасушалардың тұрақты Treg-ке айналуының дәлелі емес. Бастапқы жасушалар, концентрация, уақыт және бағалау өлшемдерінің айырмасы бұл деректерді бір уәдеге біріктіруге жол бермейді.
EGCG FOXP3 деметилденуін қажет етпейтін сигналдық және ақуыздық үдерістер арқылы қабынуға әсер етуі мүмкін. Aktas және әріптестері тәжірибелік аутоиммундық энцефаломиелит модельдерінде қабыну мен нейрон зақымының азаюын көрсетті. Адамның миелинге тән CD4⁺ жасушаларында ex vivo жасушалық циклдің тоқтауы және 20S/26S протеасома белсенділігінің тежелуі сипатталды. IκBα жиналуы NF-κB белсенуін шектейді. Бұл — жасушалық механизм мен жануар нәтижесі, науқастардың жүйке жүйесін қорғаудың дәлелі емес.
Тәжірибелік аутоиммундық энцефаломиелит бойынша басқа жұмыста EGCG Th1 және Th17 жауаптарын, IFN-γ мен IL-17 түзілуін азайтып, STAT, T-bet және RORγt/RORα өзгерістерімен қатар жүрді. Антиген ұсынушы жасушалардың CD80/CD86 арқылы костимуляциялық қызметі де өзгерді. Демек, жаңа тұрақты Treg желісі пайда болмай-ақ, эффектор жасушалардың белсенуі мен жіктелуі өзгергендіктен қабыну азаюы мүмкін. Th17/Treg сандық қатынасы себеп болған үдерісті өзі анықтамайды.
Th1, Th17 және Treg-тің сигналдық талаптары бөлек. IL-2–STAT5 реттеуші бағдарламаны қолдайды; TGF-β, IL-6, IL-1 және IL-23 кезең мен ортаға қарай әсер етеді. STAT3 пен RORγt Th17 бағдарламасына, T-bet Th1 бағдарламасына қатысады. Нәтижені бір тіннен екіншісіне көшіру жаңсақ түсіндіруі мүмкін: антигендік стимуляция, қабыну цитокиндері және қоректік заттар бір жасушаны әртүрлі жолға бағыттай алады.
Жасуша бетіндегі 67-кДа ламинин рецепторы, 67LR, EGCG нысаналарының бірі ретінде ұсынылған. Tachibana-ның 2004 жылғы бастапқы жұмысында наномолярлық байланысу және рецептор экспрессиясына тәуелді ісік жасушаларының сезімталдығы анықталды. Кейінгі макрофаг модельдерінде TLR4 сигналын шектейтін 67LR–Tollip жолы сипатталды. Бұл барлық T-жасушадағы әмбебап «67LR → PKA → mTOR блогы → Treg» тізбегін дәлелдемейді; беткі байланысу, цитоплазмалық сигнал және ядролық оқиға бөлек расталуы керек.
Қабыну туа біткен механизмдерге де тәуелді. NLRP3 инфламмасомасы туралы материал NF-κB арқылы транскрипциялық дайындықты кешеннің кейінгі белсенуі және IL-1β жетілуінен ажыратуға көмектеседі. Бір сигналды азайту бүкіл иммундық каскадты өшірмейді. Бұл байланыс реттелу деңгейлерін түсіндіреді, EGCG әрқайсысын клиникалық басқаратынын дәлелдемейді.
mTOR қоректік заттар, өсу сигналдары және жасушаның энергетикалық күйі туралы ақпаратты біріктіреді. Raptor бар mTORC1 кешені ақуыз бен липид синтезін, соның ішінде S6K және 4E-BP арқылы басқарады; Rictor бар mTORC2 Akt пен басқа үдерістерді реттеуге қатысады. AMPK энергетикалық күйзеліске жауап беріп, TSC2 және Raptor арқылы mTORC1-ді шектей алады. Бұл — T-жасушалардың жалпы биологиясы; байланыстардың кез келген сызбасы EGCG-нің адамда нақты өлшенген әсерін білдірмейді.
Бастапқы жіктелу кезінде шамадан тыс Akt–mTOR сигналын азайту FOXP3 индукциясына қолайлы болуы мүмкін. Бірақ жетілген Treg қызметке дайын болуы үшін белгілі mTORC1 белсенділігі керек. Zeng-тің 2013 жылғы жұмысында тышқан Treg жасушаларындағы Raptor-дың таңдаулы жоғалуы басушы қызметті күрт бұзып, ауыр қабыну туғызды. Мевалонат жолы мен липид синтезі пролиферация және CTLA-4/ICOS экспрессиясымен байланысты болды. Сондықтан mTORC1-ді толық не тұрақты тежеу Treg-ті күшейтудің әмбебап тәсілі емес.
Белсенген эффектор жасушалар гликолизді жиі арттырады, ал реттеуші бағдарламада метаболизм мен митохондрия жұмысы басқаша ұйымдасады. Алайда Treg тек май қышқылдарымен ғана өмір сүрмейді, гликолиз де патологиялық жасушаның жалғыз белгісі емес. Энергия қажеттілігі көшу, көбею және иммундық жауапты басу кезінде өзгереді. HIF-1α жұмысы оның RORγt, гликолиз және Foxp3 тұрақтылығы арқылы тәжірибелік Th17/Treg теңгеріміне қатысуын көрсетті, бірақ EGCG осы тармақтардың бәрін бірдей басқаратынын дәлелдеген жоқ.
Ішек ортасында түрлі метаболизмдік сигналдарды салыстыру пайдалы. Бутират және оны жеткізу түрлері туралы мақала метаболизмнің, эпителий тосқауылының және эпигенетикалық реттелудің басқа байланысын талдайды. «HDAC-қа әсер етеді» не «Treg-ті қолдайды» деген ортақ сөздер бутират пен EGCG-ді өзара алмастырылатын етпейді: нысаналары, жергілікті экспозициясы және клиникалық дәлелдері әртүрлі.
Dryden-нің 2013 жылғы пилотына жеңіл не орташа ойықжаралы колиті бар науқастар қатысты. Қос соқыр плацебо-бақыланатын зерттеуде 20 адам 4:1 қатынасымен рандомизацияланды; бір дозадан артық алған 19 адамның 15-і Polyphenon E, 4-еуі плацебо қабылдады. 56 күн бойы бөлінген дозаларда тәулігіне 400 не 800 мг EGCG қолданылды. Ауру белсенділігі мен ішектің қабыну аурулары сауалнамасы бағаланды. Жауап 10/15-те, бақылауда 0/4-те болды: 66,7% және 0%, p=0,03; ремиссия 8/15 және 0/4: 53,3% және 0%, p=0,10. Соңғы нәтиже статистикалық тұрғыдан сенімді болған жоқ. Бақылау тобының шағындығы, қысқа уақыт және пилоттық сипат қорытындыны шектейді: бұл әрі қарай зерттеу белгісі, TSDR механизмінің дәлелі не ем стандарты емес.
Bellmann-Strobl-дың қайталамалы-ремиттеуші шашыраңқы склероздағы үлкенірек зерттеуі EGCG-ді тұрақты глатирамер ацетаты еміне қосымша ретінде тексерді. Көпорталықты қос соқыр рандомизацияланған зерттеуге 122 науқас кірді: 62 EGCG, 60 плацебо алды. Доза тәулігіне 800 мг-ға дейін арттырылып, бақылау 18 айға созылды. Негізгі нәтиже — осы кезеңде ми МРТ-сында жаңа гиперинтенсивті T2 ошақтары болмаған науқастар үлесі. Бұл нәтиже бойынша да, басқа МРТ көрсеткіштері, EDSS, қызметтік кешен немесе жылдық қайталану жиілігі бойынша да топаралық артықшылық көрсетілмеді. Белгілі популяция мен режимдегі осы теріс клиникалық нәтиже тышқан энцефаломиелитіндегі табыстың артында жасырылмауы керек.
Lovera жұмысы тиімділікке де, қауіпсіздікке де маңызды. Бірінші бақыланбайтын кезеңде шашыраңқы склерозы бар 10 науқас алты ай тәулігіне 800 мг EGCG қамтитын Polyphenon E алды; көтерімділік және нейропротекцияның зерттеу маркері ретінде ми N-ацетиласпартаты бағаланды. Маркер өзгерісі зерттеуді жалғастыруға негіз болды, бірақ бақылау тобынсыз клиникалық пайданы дәлелдемеді. Екінші рандомизацияланған кезеңге 13 адам кіріп, 12-сі ем бастады; бір жыл жоспарланды. Ол тоқтатылды: Polyphenon E алған 7 адамның 5-інде бауыр тесттері бұзылды, бір жағдай III дәрежелі болды. Екінші кезеңнің тиімділігін талдау мүмкін болмады. Экстракт партияларының айырмасы препаратты EGCG мөлшерімен ғана сипаттау жеткіліксіз екенін де көрсетеді.
Minnesota Green Tea Trial зерттеуінде менопаузадан кейінгі 1075 әйел жасыл шай экстрактына не плацебоға 12 айға рандомизацияланды; бастапқы мақсат сүт безі обыры қаупінің маркерлеріне қатысты болды. Бауыр талдауына бастапқы ферменттері қалыпты 1021 қатысушы кірді: 513 экстракт, 508 плацебо алды. Тәуліктік мөлшерде басқа катехиндермен бірге орташа 843 мг EGCG болды. Кемінде бір бауыр көрсеткішінің орташа не ауырлау бұзылысы экстракт тобында 26, бақылауда 4 әйелде байқалды; мүмкіндік қатынасы 7,0, 95% сенімділік аралығы 2,4–20,3 болды. Бұл мүмкіндіктерді сипаттайды, абсолюттік қауіп жеті есе өсті деген сөз емес. Тоқтатқаннан кейін қалыпқа келу және қайта бастағанда қайта жоғарылау себептік байланысты қолдайды.
EFSA 2018 жылғы қорытындысында тәулігіне 800 мг не одан көп EGCG қоспасын трансаминазалардың жоғарылауымен байланыстырды және концентраттар үшін сенімді қауіпсіз дозаны анықтай алмады. Бұл 799 мг қауіпсіз деген кепіл емес және бастапқы «400–600 мг қауіпсіз аралық» уәдесін растамайды. Кәдімгі шай тұнбасы мен концентрат құрамы, түсу жылдамдығы және экспозиция режимі бойынша өзгеше. Деректер аутоиммундық ауруды экстрактпен өз бетінше емдеуге немесе тағайындалған емді алмастыруға негіз бермейді.
Соңында, «антиоксидант» атауы химиялық артефактілерді жоққа шығармайды. Long және әріптестері EGCG мен басқа полифенолдарды кең тараған жасушалық орталарға қосқанда H₂O₂ түзілетінін көрсетті. Кейбір әсерлер таңдаулы нысананың тежелуін емес, реакция өнімдерінен болатын тотығу күйзелісін көрсетуі мүмкін. Қабыну маркерлерінің реттелу салдарынан азаюын жасуша өлімі салдарынан азаюдан ажырату ерекше маңызды. Бұл шектеулер барлық тәжірибені жоққа шығармайды, бірақ адам тамақтануына көшіруде сақтықты талап етеді.
EGCG ферменттермен және иммундық сигнал жолдарымен қайталанатын тәжірибелік әрекеттесулерге ие; кей модельдер эффектор және реттеуші популяциялардың өзгерісін көрсетеді. Адамның тұрақты Treg жасушалары, TSDR-дің нысаналы деметилденуі және клиникалық жақсару — әзірге бір дәлел тізбегінде тоғыспаған бөлек талаптар. Бастапқы жасушалардағы теріс нәтижелер, рандомизацияланған зерттеудегі пайда болмауы және бауыр қаупі оң механизмдік бақылаулармен бірдей ескерілуі керек.
Әдебиеттің қазіргі практикалық мәні — «Treg үшін» доза таңдаудан гөрі гипотезаның шектерін түсіну. Сенімді болашақ жұмыс нақты экспозицияны нысанаға әсермен, тұрақты жасушалық күймен және науқасқа маңызды нәтижемен байланыстырып, қолайлы қауіпсіздікті сақтауы қажет. FOXP3 артуы да, бір цитокин талдауы да, пробиркадағы жоғары концентрация да бұл міндетті жеке шешпейді.
Жоқ. Белсенген адам жасушаларында FOXP3 уақытша болуы мүмкін. Тұрақты күй мен нақты басушы қызмет қажет; бір маркер оларды алмастырмайды.
Адам T-жасушаларындағы осы аймақтың нысаналы деметилденуі анықталмаған. Kehrmann-ның тікелей жұмысында TSDR-ге елеулі әсер және толық реттеуші қызмет табылмады.
Бастапқы жасушалар, экспозиция және өлшемдер өзгеше. Jurkat, тышқан лимфоидтық тіні және бастапқы адам жасушалары гипотезаның әртүрлі буынын тексереді.
Жоқ. Бастапқы жіктелу мен жетілген Treg қызметінің талаптары бөлек. Жетілген тышқан реттеуші желісінде Raptor/mTORC1 жоғалуы иммундық басуды бұзды.
Глатирамер ацетатындағы 122 науқас зерттеуінде 18 ай тәулігіне 800 мг-ға дейін артықшылық болмады. Polyphenon E-нің басқа сынағы бауыр бұзылыстарынан тоқтады.
Қарастырылған деректер мұндай негіз бермейді. EFSA концентраттардың сенімді қауіпсіз дозасын анықтамады; экстракт құрамы мен қабылдау жағдайы экспозицияны және қауіпті өзгертеді.
Фармакокинетикалық экспозицияның жоғарылауы үлкен пайданы дәлелдемейді. Ол жағымсыз әсерді күшейтуі мүмкін; бір реттік зерттеу мұндай режимнің ұзақ қауіпсіздігін растамайды.