K vitamini: ivish, suyak va o‘zaro ta’sir

Ta’rif

K vitamini yog‘da eriydigan birikmalar guruhidir. K1 ko‘katlarda, K2 esa fermentlangan va ayrim hayvon mahsulotlarida uchraydi. Jigar undan ivish omillari va suyak oqsillarini faollashtirishda foydalanadi.

Oziq manbalari

Ismaloq, karam, brokkoli va salat K1 beradi. Muntazam sabzavotlar odatda yetarli. K2 natto, ayrim pishloq, tuxum va go‘shtda bor, lekin hammaga alohida qo‘shimcha kerakligi isbotlanmagan.

Tanqislik

Sog‘lom kattalarda kam uchraydi. Yog‘ so‘rilishi buzilishi, xolestaz, ichak kasalligi, operatsiya va uzoq antibiotiklar xavfni oshiradi. Ko‘karish yoki qon ketishda trombotsit, jigar va dorilar baholanadi.

Ivish

K II, VII, IX, X omillari hamda C va S oqsillarini faollashtiradi. Tanqislik protrombin vaqtini uzaytiradi. To‘satdan qon ketishi, qora najas, siydikdagi qon yoki kuchli bosh og‘rig‘i shoshilinch holatdir. Megadoza ichmang.

Suyak

Osteokalsin K ga bog‘liq faollashadi. Qo‘shimcha kalsiy, D vitamini, mashq yoki osteoporoz davosini almashtirmaydi. Sinishlar bo‘yicha dalil shakl va boshlang‘ich holatga bog‘liq.

Antikoagulyantlar

Varfarin K aylanishini to‘sadi; ko‘kat yoki qo‘shimchani keskin o‘zgartirish INR ni o‘zgartiradi. Ratsion barqaror bo‘lsin. Vitamin, antibiotik va o‘tlarni shifokor bilan kelishing, dozani o‘zingiz o‘zgartirmang.

Tahlillar

Varfarin INR bilan nazorat qilinadi, qondagi K bilan emas. Tanqislik protrombin vaqti, ovqat, jigar va so‘rilish orqali baholanadi. K1/K2 ni muntazam skrining qilish kamdan-kam kerak.

Qo‘shimchalar

K1 va K2 kimyosi va ta’sir davomiyligi bilan farq qiladi. Mikrogrammni milligramm bilan adashtirmang. Barcha komplekslarni hisoblang. Jigar kasalligi, homiladorlik yoki operatsiyada individual maslahat kerak.

Yangi tug‘ilganlar

Chaqaloqlarda K zaxirasi kam, shuning uchun og‘ir qon ketishining oldini olish uchun inʼeksiya beriladi. Kattalar tomchisini bermang. Neonatolog bilan gaplashing.

Qadamlar

1. Ko‘katni muntazam iste’mol qiling. 2. Varfarinda ratsion va INR barqaror bo‘lsin. 3. K2 bilan suyak davosini almashtirmang. 4. Birliklarni tekshiring. 5. Operatsiyadan oldin xabar bering. 6. Qon ketganda shoshiling.

Xulosa

K vitamini jigar, oqsil, kalsiy va dorilar bilan birga ishlaydi. Barqaror ovqatlanish keskin o‘zgarishdan xavfsizroq. Bu ta’limiy materialdir.