A vitamini: ko‘rish, immunitet va xavfsiz qabul
Retinol va karotinoidlar, oziq manbalari, tanqislik, tahlillar, homiladorlik va ortiqcha doza xavfi haqida qo‘llanma.
Shakllari va roli
A vitamini retinoidlarni o‘z ichiga oladi. Retinol hayvon mahsulotlaridan, karotinoidlar esa o‘simliklardan olinadi va faol birikmalarga aylanishi mumkin. U ko‘rish, epiteliy, immunitet, o‘sish va reproduktiv jarayonlar uchun kerak. Foyda doza va boshlang‘ich holatga bog‘liq.
Oziq manbalari
Jigarda tayyor A vitamini juda ko‘p, shuning uchun uni tez-tez va katta porsiyada iste’mol qilmang. Tuxum, sut va baliq o‘rtacha miqdor beradi. Sabzi, qovoq, qalampir va ismaloq provitamin A manbai; ovqatdagi yog‘ so‘rilishni yaxshilaydi.
Tanqislik
Yog‘larning so‘rilishi buzilishi, jigar kasalligi, og‘ir to‘yib ovqatlanmaslik va ichak muammolari xavfni oshiradi. Tunda yomon ko‘rish, quruq ko‘z yoki teri va infeksiyalar bo‘lishi mumkin. Belgilar o‘ziga xos emas, tekshiruv zarur.
Ko‘z va immunitet
Retinal to‘r pardadagi ko‘rish pigmentini hosil qiladi, retinoidlar shilliq qavat va tug‘ma immunitetni qo‘llab-quvvatlaydi. Tanqislik bo‘lmasa qo‘shimcha ko‘rishni yaxshilamaydi va ko‘zoynak yoki shoshilinch ko‘rikni almashtirmaydi.
Tahlillar
Shifokor zardob retinolini, ovqatlanish, jigar va so‘rilishni baholashi mumkin. Qondagi ko‘rsatkich zaxira tugaguncha normal qolishi mumkin. Bitta natija yuqori dozaga sabab emas.
Ortiqcha miqdor
Retinol ortiqchasi bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, quruq teri, suyak og‘rig‘i va jigar fermentlari oshishiga olib keladi; uzoq muddatda jigar zararlanadi. Beta-karotin terini sarg‘aytirishi mumkin. Mahsulotlarni qo‘shmang.
Homiladorlik
Yuqori retinol dozasi homilaga zarar yetkazishi mumkin. Jigarni davolash sifatida ishlatmang, kapsulani shifokorsiz qabul qilmang. Sabzavot beta-karotini konsentrlangan retinol bilan teng emas.
Dorilar
Izotretinoin qat’iy nazorat va homiladorlikdan saqlanishni talab qiladi. Mahalliy vositalar haqida ham ayting. Akne dorilari va qo‘shimchalarni takrorlamang.
Bolalar
Doza yosh, ratsion va sog‘liq holatiga bog‘liq. Profilaktika protokol asosida qilinadi; kattalar kapsulasi bolaga mos emas. Mahsulotni boladan uzoqda saqlang.
Amaliy qadamlar
- Ratsion, ichak va jigarni baholang. 2. Retinol va karotinoidni ajrating. 3. Jigarni katta porsiyada tez-tez yemang. 4. Ko‘rish o‘zgarsa murojaat qiling. 5. Retinoidlarni qo‘shmang. 6. Katta doza qabul qilinsa shoshilinch yordam oling.
Xulosa
A vitamini oz miqdorda kerak. Turli ovqat va umumiy dozani nazorat qilish xavfsizroq. Bu ta’limiy materialdir.