# Дейодиназалар: селенді ферменттер, T4-тен T3 түзілуі және ауру

- Canonical: https://nutrifit.health/kk/knowledge/thyroid-hormone-deiodinases-t4-to-t3-conversion
- Language: kk
- Published: 2026-10-08T19:34:21.469Z
- Updated: 2026-10-08T19:34:21.469Z
- Author: NutriFit редакциясы

> D1/D2/D3: селеноцистеин, сақина реакциялары, жасушалық бөлімдер, тасымал және рецепторлар. D2 қайтымды убиквитинделуі, NTIS, селен сынақтары, Thr92Ala және талдау индекстерінің шектері.

Тиреоидтық гормондардың әсері қалқанша без бөлетін тироксин мөлшерімен ғана анықталмайды. Гормонның жасушаға енуі, белсендірек лигандқа айналуы, белсенділігін жоғалтуы және ядролық рецепторлардың жауабы маңызды. DIO1, DIO2, DIO3 гендері кодтайтын D1, D2, D3 йодтиронин дейодиназалары тіндердің гормондық әсерін реттейді. Қандағы гормон мен жергілікті алмасу айырмасы физиологияны түсіндіреді, бірақ әр органның тиреоидтық күйін өлшейтін бір қан талдауын немесе барлығына ортақ «конверсияны қолдау» қоспаларын негіздемейді.

## Қай йод атомы алынады

T4 — 3,5,3′,5′-тетрайодтиронин, белсенді T3 — 3,5,3′-трийодтиронин, ал кері T3, rT3 — 3,3′,5′-трийодтиронин. Штрих сыртқы фенолдық сақинаны ішкі тирозилдік сақинадан ажыратады. Сыртқы сақинадан йодтың алынуы T4-ті белсендіреді; ішкі сақинаның дейодталуы әдетте T4 немесе T3 әсерін тоқтатады. T3 пен rT3 элементтік құрамы бірдей болғанымен, йод орналасуы мен рецепторлық белсенділігі бөлек. Мұндағы 3,3′-T2 — нақты изомер; оны басқа әсерлері зерттелетін барлық T2 түрлерімен теңестіруге болмайды.
T4 формуласы C15H11I4NO4, T3 пен rT3 формуласы C15H12I3NO4. Йодты сутекке ауыстыру құрамды өзгертеді, изомерия әсер айырмасын түсіндіреді.


$$
\begin{aligned}
\mathrm{T_4}&\xrightarrow[\text{сыртқы сақина}]{\mathrm{D1,D2}}\mathrm{T_3},\\
\mathrm{T_4}&\xrightarrow[\text{ішкі сақина}]{\mathrm{D3}}\mathrm{rT_3},\\
\mathrm{T_3}&\xrightarrow[\text{ішкі сақина}]{\mathrm{D3}}3,3^{\prime}\text{-}\mathrm{T_2},\\
\mathrm{rT_3}&\xrightarrow[\text{сыртқы сақина}]{\mathrm{D1}}3,3^{\prime}\text{-}\mathrm{T_2}.
\end{aligned}
$$

Бұлар негізгі жолдар, барлық субстраттың тізімі емес. D1 екі сақинамен де, әсіресе кейбір конъюгацияланған туындылармен әрекеттеседі; D2 rT3-тің сыртқы сақинасын да дейодтай алады. D3 T4 белсенуіне кедергі жасап, T3 сигналын аяқтайды. Реакция қарапайым гидролиз емес, йодтың тотықсыздана бөлінуі:

$$
\mathrm{R\!\!-I}+2\mathrm{e^-}+\mathrm{H^+}\longrightarrow\mathrm{R\!\!-H}+\mathrm{I^-}.
$$

R — йодтирониннің қалған бөлігі. Жасушада тотықсыздандырғыш эквиваленттер бос электрон түрінде емес, ферменттік редокс жүйесі арқылы беріледі. Тиолды донорлардың шартты жиынтық моделі:

$$
\mathrm{R\!\!-I}+2\mathrm{R^{\prime}SH}\longrightarrow\mathrm{R\!\!-H}+\mathrm{R^{\prime}SSR^{\prime}}+\mathrm{H^+}+\mathrm{I^-}.
$$

Теңестірілген өрнек екі тиолдың дисульфидке тотығуын көрсетеді; үш ферментке ортақ жалғыз физиологиялық донорды дәлелдемейді (Bianco, 2002; Schweizer, 2014).

[![Негізгі жолдар: D1/D2 T4-тен T3 түзеді, D3 T4/T3-ті белсенділігінен айырады, D1 rT3-ті ыдыратады; әр реакция бір йодты алып тастайды.](https://api.nutrifit.health/api/v2/public/knowledge/files/images/nutrifit-scientific-20261002-thyroid-hormone-deiodinases-t4-to-t3-conversion-routes-kk-v1.png)](https://api.nutrifit.health/api/v2/public/knowledge/files/images/nutrifit-scientific-20261002-thyroid-hormone-deiodinases-t4-to-t3-conversion-routes-kk-v1.png)

## Селеноцистеин фермент құрамына кіреді

Үш дейодиназа да мембранамен байланысқан селенопротеин. Селен гемдегі темір тәрізді еркін ауысатын металл кофактор емес, каталитикалық селеноцистеиннің, Sec, құрамдас бөлігі. Адамда 25 селенопротеин кодталады: дейодиназалар, глутатионпероксидазалар және тиоредоксинредуктазалар соның ішінде. Ортақ элемент гормон алмасуын антиоксиданттық жүйелермен байланыстырады, бірақ қызметтерін бірдей етпейді.

Sec құрамында цистеиннің күкірті орнына селен бар. Бос селенолдың pKa мәні жиі шамамен 5,2, цистеин тиолының мәні 8,3 деп беріледі. Хендерсон–Хассельбах бойынша ионданған үлес:

$$
f_{\text{анион}}=\frac{1}{1+10^{pK_a-pH}}.
$$

pH 7,4 кезінде бұл Sec үшін 0,994, цистеин үшін 0,112 шамасын береді. Ақуыз ортасы pKa-ны өзгертеді: бұл белсенді орталықты өлшеу емес, қышқыл-негіздік мысал. Селенолаттың қолжетімділігі мен химиясы катализге ықпал етеді, бірақ айналым жылдамдығының әмбебап 100–1000 есе артықшылығы жоқ. Рекомбинантты адам D2-сінде Sec133-ті цистеинге ауыстыру T4 Km-ын шамамен 1,4 нМ-ден 2,1 мкМ-ге көтеріп, салыстырмалы айналымды он еседей азайтты; аланинге ауыстыру белсенділікті жойды. Каталитикалық орын Sec133, Sec214 емес (Buettner, 2000).

Sec енгізілуі әдетте тоқтатушы UGA кодонының қайта оқылуын талап етеді. РНҚ-ның 3′ аударылмайтын аймағындағы SECIS құрылымы SECISBP2/SBP2 және трансляциялық кешенмен әрекеттеседі. Арнайы эукариоттық eEFSec Sec бар тРНҚ-ны жеткізеді; оны бактериялық SelB-мен толық теңестіру дұрыс емес. Sec бастапқыда серинмен зарядталған арнайы тРНҚ үстінде PSTK, SEPSECS және SEPHS2 түзетін селенфосфат арқылы синтезделеді. Тағамдық селенометионин каталитикалық Sec орнына тікелей салынбайды.

Berry 1991 жылы D1-дегі UGA танылуы үшін 3′ аймақтың маңызын көрсетті. Сирек патогенді SECISBP2 нұсқалары кейін селенопротеин синтезі бұзылған адамның көпжүйелік салдарын көрсетті: T4 жоғары, T3 төмен, rT3 жоғары болуы мүмкін. Қалдық синтез бен ауырлық өзгереді. Кәдімгі төмен T3 мұндай генетикалық ақауды немесе селен тапшылығын өзі дәлелдемейді (Berry, 1991; Dumitrescu, 2005).

## Катализ және құрылымдық дәлелдің шегі

D1-дің классикалық талдаулары «пинг-понг» кинетикасын қолдайды: гормонға тәуелді тотығудан кейін фермент тотықсызданады. D2/D3 қалыпты зертханалық жағдайда өзгеше кинетика береді; бір дәлелденген тізбекті бәріне таңуға болмайды. Дитиотреитол, DTT, in vitro жиі қолданылатын жасанды донор; оның концентрациясы өлшенген белсенділік пен көрінерлік субстрат константаларын өзгертеді.

Ұсынылған механизмдерде селен–йод аралық байланысы, селеннің тотыққан күйлері және қалпына келуі қаралады. 2014 жылғы тышқан D3 каталитикалық ядросы шешуші цистеин мен протон тасымалы бар пероксиредоксинге ұқсас механизмді қолдады. Қоса жасалған тәжірибелерде тиоредоксин мен глутаредоксин тотықсыздандыруды қамтамасыз етті. Глутатион жүйелері жасуша мүмкіндігін қолдайды, бірақ әр изоформаның толық физиологиялық донор жүйесі сызбадағыдай біржақты анықталмаған. Тотығу стрессі белсенділік пен донорды өзгерте алады; ол барлық дейодиназаның бір белсенді емес селен қышқылына міндетті қайтымсыз ауысуы емес.

PDB 4TR3 және 4TR4 — каталитикалық Sec цистеинге ауыстырылған, қысқартылған тышқан D3 домендері, ажыратымдылығы 1,90 және 1,93 Å. Олар толық адам D1 құрылымы емес. PDB 3L11 — RNF168 RING-домені, D2 емес. D3 ядросының тиоредоксин/пероксиредоксинге туыстас қатталуы, функционалдық димерлену мен өздігінен тежеуші ілмек туралы биохимиялық дәлел бар. Кристалдық ядро, толық болжамдық модель және нақты мембраналық кешен — бөлек дәлелдер. AlphaFold пен бұл жазбалар гормонның міндетті 90° бұрышын немесе барлық адам изоформасындағы барлық қалдық байланысын бекітпейді (Schweizer, 2014).

## D1, D2 және D3 әртүрлі бөлімдерде жұмыс істейді

| Белгі | D1 | D2 | D3 |
|---|---|---|---|
| Ген және хромосомалық аймақ | DIO1, 1p32 | DIO2, 14q31 | DIO3, 14q32 |
| Әдеттегі орны | Плазмалық мембрана, каталитикалық бөлік цитозольге қарайды | Эндоплазмалық тор, бөлік цитозольге қарайды | Плазмалық мембрана, қайта айналу және эндосома |
| Негізгі реакция | T4 белсенуі, rT3 клиренсі, басқа ішкі субстраттар | T4 → T3 | T4 → rT3; T3 → 3,3′-T2 |
| Km шамасы | T4 микромолярлық; rT3 жиі қолайлы | T4 төмен наномолярлық | T3 төмен наномолярлық: субстрат аталуы тиіс |
| Айқын экспрессия | Бауыр, бүйрек, қалқанша без | Глия, гипофиз, қоңыр май; бұлшықет түр мен жағдайға тәуелді | Плацента, даму, ересек ми/тері жасушаларының кейбірі; ауруда индукция |
| Әдеттегі PTU жауабы | Сезімтал | Салыстырмалы сезімтал емес | Салыстырмалы сезімтал емес |
| Реттелуі | Ұзағырақ өмір, T3-ке жауапты экспрессия | Қысқа өмір, субстраттық убиквитинделу және қайтымды құтқару | Даму, өсу факторлары, гипоксия |

Km — тиісті модельде максимал жылдамдықтың жартысын беретін концентрация, рецепторлық диссоциация немесе орган тиімділігі емес. Аффиндікті салыстырғанда D3-тің T3 өлшемі D1/D2-нің T4 өлшемінен ажыратылады. Фермент мөлшері, донор, конъюгация және жеткізу де маңызды. Қанның бос T4-і әдетте пикомолярлық: D2-нің наномолярлық Km-ы плазмадағы «наномолярлық FT4-пен» сәйкес емес.

D1 қандағы T3 түзілуі мен rT3 тазартуына қатысады. T3-ке жауапты экспрессиясы және пропилтиоурацилге, PTU, сезімталдығы гипертиреоздағы үлкен үлесін түсіндіреді. PTU тиреопероксидаза TPO арқылы синтезді де тежейді, сондықтан әсері тек D1 емес. D2/D3 үшін қалыпты жағдайда салыстырмалы сезімтал еместік кез келген дозаға абсолют төзімділіктен дәлірек.

D2 жасаған T3 ядролық рецепторға тиімді жетіп, жасушадан шыға алады. «D1 тек қанға, D2 тек жергілікті» деген бөлу тым қатаң. Maia 2005 жылғы тұтас жасушалар мен адам тін белсенділігін экстраполяциялау D2-нің эутиреоздағы елеулі шеткері үлесін ұсынды. Ол тін массасы мен белсенділік болжамдарына тәуелді, әр науқастың орган ағынын тікелей өлшемеген. Эндоплазмалық тор орны ядролық қорға қолжетімділікті түсіндіреді, цитозольді айналып өтетін жабық арна дәлелденбеген.

D3 даму кезінде, соның ішінде плацентада гормон әсерін шектейді. Ересектерде түгел жоғалмайды; өсу, гипоксия, зақым мен кейбір ісіктер арттыра алады. Нәресте гемангиомасының жоғары D3 белсенділігі гормонды тұтынатын гипотиреозға соқтыруы мүмкін; бұл мамандандырылған жеке жағдай, әр ересектің төмен T3 ауруына тең емес (Huang, 2000; Gereben, 2008).

## D2 убиквитинделуі қайтымды бақылау нүктесі

Субстратпен әрекеттесу D2 убиквитинделуін жылдамдатады. WSB1 Elongin B/C, Cullin5, Rbx1 бар E3 кешенінде субстратты таниды; жалғыз өзі бүкіл лигаза емес. D2 тұрақсыздық аймағын тану Hedgehog сигналын даму кезіндегі жергілікті белсенумен байланыстырады. Эндоплазмалық тордың TEB4/MARCH6 лигазасы басқа жолды береді, үлестері тінге байланысты.

Убиквитинделу алдымен D2-ні белсенділігінен айырып, кейін ЭР-ассоциацияланған протеасомалық ыдырауға жеткізуі мүмкін. Бұл бірден қайтымсыз жойылу емес. USP33/VDU1 және USP20/VDU2 убиквитинді алып, белсенділікті қалпына келтіре алады; ол жасушаларда көрсетілген. Жартылай өмір субстрат пен жүйеге тәуелді, ондаған минут барлық тіннің тұрақтысы емес. ЭР стрессі трансляция мен өңдеуге де ықпал етеді (Curcio-Morelli, 2003; Dentice, 2005; Zavacki, 2009).

[![D2 күйлерінің шартты сызбасы: WSB1/TEB4 арқылы убиквитинделу белсенділікті өшіреді, USP20/USP33 протеасомалық ыдырауға дейін оны қалпына келтіре алады. Ақуыз пішіндері мен сұр нысан шартты: атомдық координаттар немесе ыдыраудың бүтін өнімі емес.](https://api.nutrifit.health/api/v2/public/knowledge/files/images/nutrifit-scientific-20261002-thyroid-hormone-deiodinases-t4-to-t3-conversion-d2-kk-v1.png)](https://api.nutrifit.health/api/v2/public/knowledge/files/images/nutrifit-scientific-20261002-thyroid-hormone-deiodinases-t4-to-t3-conversion-d2-kk-v1.png)

Кері байланыс гормон қолжетімділігін белсенумен сәйкестендіреді. Қанның жоғары T4-і бүкіл D2 жойылды немесе T3 дәрісі қажет деген қорытынды емес. Транскрипция, Sec енгізілуі, убиквитин циклі, транспорт пен рецепторлар бірге жұмыс істейді.

## Транспорт және ядролық жауап

T4/T3 көп бөлігі тироксин-байланыстырушы глобулинмен, транстиретинмен немесе альбуминмен байланысқан, бос үлестері әртүрлі. Эутиреозда T4 жартылай шығарылуы шамамен жеті күн, T3 бір күн, бірақ ауруға тәуелді. Қандағы T3-тің шамамен бестен төрті шеткері айналудан, қалғаны без секрециясынан; бұл өзгермейтін сан емес. T3 — лиганд, өзі транскрипция факторы емес.

MCT8/SLC16A2, MCT10/SLC16A10 және OATP1C1/SLCO1C1 жасушалық тасымалға қатысады. MCT8 T3/T4, MCT10 ароматтық аминқышқылдарды да тасымалдайды. OATP1C1 T4/rT3-ке жоғары аффиндікпен, түрі мен тосқауылына қарай миды қамтамасыз етеді; қарапайым ATP сорғысы емес. Липофильдік жеткіліксіз түсінік болғанымен, кез келген пассив өту термодинамикалық мүмкін емес деуге болмайды.

SLC16A2 функциясының жоғалуы MCT8 тапшылығын, Аллан–Херндон–Дадли синдромын туғызады: ауыр нейродаму бұзылысы жоғары қан T3-імен және шеткері тиреотоксикозбен қатар жүреді. Әр бөлім мен тіннің балама тасымалдаушысы әртүрлі. Бұл қан нәтижесінің шегі, қалыпты TSH бар барлық ересектің «ми гипотиреозы» емес. PDB 7W5N — бактериялық дегидрогеназа, MCT8 құрылымы емес (Friesema, 2003, 2004). Адам MCT8-інің T3 немесе силихристинмен крио-ЭМ құрылымы бар (Tan, 2025); ол PDB 7W5N не ингибитордың клиникалық қолданылуын растамайды.

TRα1, TRβ1, TRβ2 экспрессиясы қабаттасады: TRα1 жүрек, сүйек және жүйкеде; TRβ1 бауыр және басқа органдарда; TRβ2 орталық кері байланыс пен сезім құрылымдарында маңызды. Бұл айрықша карта емес. T3 лигандтық домен мен корегуляторларды өзгертеді. T4 классикалық аффиндігі төмен, бірақ байланысуға не әсерге мүлде қабілетсіз емес; геномнан тыс әрекеттер де зерттеледі. T3 бар кристалл T4 үшін еңсерілмейтін стерикалық кедергіні дәлелдемейді.

TR жиі RXR-мен TRE үстінде гетеродимер түзеді. Кәдімгі оң DR4 мотивінде төрт негіз аралығымен екі AGGTCA-тектес бөлік бар, бірақ барлық ген бірдей емес. Лигандсыз TR классикалық оң модельде NCoR/SMRT және HDAC шақырады, T3 SRC және p300/CBP-ді қолдайды. PDB 1BSX TRβ–T3–коактиваторын, 3GWS T3-рецепторын, 2NLL ДНҚ үстіндегі TR/RXR байланыстыру домендерін көрсетеді. Нақты конструкциялар әр рецептордың үнемі ДНҚ-да болуы, гормонсыз толық үнсіздік немесе TSHB/TRH теріс реттелуінің бірдей механизмі емес (Darimont, 1998).

## Тиреоидтық емес ауру синдромы динамикалық

NTIS ауру кезіндегі талдау өзгерістерін сипаттайды, міндетті бастапқы без ауруы емес. «Эутиреоидты науқас» тарихи атауы әр органның қалыпты күйін дәлелдемейді. T3 жиі төмендейді; T4 бастапқыда қалыпты, ауыр ұзақ ауруда азаюы мүмкін. TSH қалыпты не төмен, сауығуда уақытша көтеріледі. rT3 түзілу/клиренс себебінен жиі өседі, бірақ қалыпты не төмен де болуы мүмкін. Белгілі пайыз, rT3 міндетті екі–төрт есе өсуі және қатаң екі кезең жоқ.

TRH/TSH, байланысу, транспорт, D1/D2, D3, тағам, дәрі және орган функциясы өзгереді. IL-6, TNF-α, IL-1β бірнеше жолмен әсер етеді; барлық тінде DIO2 бірдей басылмайды. Кейбір модельде гипоталамус D2-сі өсіп, орталық кері байланысты өзгертеді. Бір қан бейіні ми, бауыр және бұлшықеттің бірдей жауабын білдірмейді (Boelen, 2011; Fliers, 2015).

Wajner адам жасушаларында IL-6 фермент экспрессиясы артса да T4 белсенуін редокс арқылы азайтатынын көрсетті. Антиоксидантпен зертханалық құтқару NAC немесе альфа-липой қышқылының NTIS-тегі клиникалық тиімділігі емес. NF-κB барлық DIO1/DIO2 промоторын түгел өшіреді деген қарапайым түсінікке де сай емес: транскрипция, жеткізу мен тотықсыздандырғыш бөлек қаралады (Wajner, 2011).

Peeters ауыр науқастар қайтыс болғаннан кейін бауыр/бұлшықетті зерттеп, белсенудің азаюы және D3 инактивациясының көбеюін тапты. Бұл таңдалған ауыр топтың бақылаулық адам дерегі; әр адамның бауыр T3-і он есе немесе D1 80–90% міндетті төмендейді, орган жеткіліксіздігі осыдан деген дәлел емес. Simonides жасушалар мен егеуқұйрық гипоксиялық-ишемиялық моделінде HIF-тәуелді DIO3 көрсетті. Механизм негізделеді, адамның сепсисіндегі барлық еселік мән немесе D2-ден диафрагма талшығы атрофиясы дәлелденбейді (Peeters, 2003; Simonides, 2008).

T3 жүрек SERCA2a, миозин, термогенез және энергия шығынымен байланысты процестерді реттейді. Жергілікті өзгеріс жөнделу/жиырылуға ықпал етуі мүмкін, бірақ көпфакторлы зақым мен түр айырмасы себептік қорытындыны шектейді. [Қоңыр май термогенезі](/kk/knowledge/brown-adipose-tissue-bat-activation-cold-capsaicin) жергілікті белсенудің физиологиялық мысалы, ауыр аурудың емі емес.

NTIS бейімделгіш не зиянды болуы уақытқа, тінге және жағдайға байланысты. Аштықта энергия үнемдеу ұзақ орталық басылуға тең емес. Барлығына қорғаныш «гибернация» дәлелденбеген. Төмен гормонның өліммен байланысы оны көтеру өмірді сақтайтынын білдірмейді.

Brent және Hershman 1986 жылы 23 реанимациялық науқасты рандомизациялады, үлкен көпорталықты зерттеу емес. T4 қанда өскенімен нәтижені жақсартпады; өлім шамамен 75% және 73%, емнен сенімді арту анықталмаған. ATA ауыр NTIS ересектеріне T4/T3-ті әдеттегі беруге кеңес бермейді: пайда дәлелсіз, қауіп бар. Расталған гипотиреоз және микседемалық кома күдігі жеке жағдайлар. Негізгі ауру, қорек және дәріні бағалау бір санды түзетумен алмастырылмайды (Brent, 1986; Jonklaas, 2014).

## Селен, темір, мырыш: бөлек қызметтер

Селен Sec және антиоксиданттық ақуыз синтезін қолдайды. SELENOP оны тасымалдайды; рецепторлық қабылдау мен тіндік басымдық әсіресе тәжірибеде көрсетілген. Ми/репродуктивті тін тапшылықта бауырдан өзгеше сақтайды. Бездің селенге байлығы бәріне ортақ 70–80 мкг/л шек немесе T3-тің 30–50% түсуін бекітпейді. Қабыну селен/SELENOP қанын өзгертеді: төмен нәтиже тағам тапшылығының автоматты дәлелі емес (Schomburg, 2012).

DUOX, әсіресе жетілу жүйесі бар DUOX2 гормон синтезіне сутек пероксидін жасайды. TPO оны йодид тотығуы мен тиреоглобулиндегі қосылуға пайдаланады, негізгі түзуші емес. Глутатионпероксидазалар зақымды шектейді. Селен/йод пен редокс байланысы әр Хашимото селен жетіспеуінен басталады немесе қоспамен жазылады деген дәлел емес (Moreno, 2002).

Темір гемді TPO мен оттегі тасымалы үшін маңызды. Гормондар йодталған аминқышқыл туындылары, стероид емес; темір дейодиназаның каталитикалық металы емес. Тапшылық синтезді және жалпы физиологияны өзгертеді; ферритин қабынуда көтеріліп, басқа көрсеткіштермен бағаланады. Hess теміртапшы зобы бар балаларда түзету йодталған тұзға жауапты жақсартқанын көрсетті. Бұл LT4 қабылдайтын әр ересектің T3 үшін ферритині міндетті 50–70 нг/мл болуы емес. Анемиясыз тапшылық жағдаймен бағаланады, сөзсіз гипоксиялық D3 деп жорамалданбайды (Hess, 2002; Zimmermann, 2002).

Мырыш рецептор ДНҚ-доменіндегі цистеиндік мырыш саусақтарын тұрақтандырады, Sec-ті алмастырмайды. Baltaci 2004 — егеуқұйрықтағы жұмыс, адамның рандомизацияланған T3 30% азаюының немесе пиколинат пайдасының дәлелі емес. Артық мырыш мыс теңгерімін бұзады, артық темірдің де қаупі бар. Молекулалық қисын бәріне қоспа беру көрсеткіші емес (Baltaci, 2004).

NADPH глутатионредуктаза мен тиоредоксинредуктаза арқылы тотықсыздандырғыш жүйені қайтарады. Пентозофосфат жолы басқа метаболикалық жолдармен бірге NADPH береді; тағам көмірсуын жалғыз тікелей кофактор етпейді, грамдық шек бекітпейді. Рецептор ДНҚ-доменінде екі Cys4 саусағы бар, әрқайсысы мырышты төрт цистеинмен үйлестіреді; эксперименттік бұзылу байланысуды өзгертеді, бірақ қан мырышы сәл төмен әр адамда толық төзімділікті дәлелдемейді. (Bianco, 2002; Schweizer, 2014; Zimmermann, 2002).

## Қоспалар мен өсімдіктер жөніндегі зерттеулер

| Зерттеу | Не тексерілді | Шектеуі |
|---|---|---|
| Gärtner, 2002 | Аутоиммунды тиреоидитті 70 адам, натрий селениті 200 мкг/күн не плацебо үш ай; маңызды нәтиже антидене | Селенометионин емес, симптом/конверсияның әмбебап түзелуі емес |
| Larsen, 2024, CATALYST | LT4-тегі 412 ересек, селенді ашытқы 200 мкг/күн не плацебо 12 ай; өмір сапасына қосымша пайда жоқ | Антидене төмендеуі LT4 қажеттілігін/гормон қатынасын жақсартпады; зерттеу дозасы жалпы рецепт емес |
| Sharma, 2018 | Субклиникалық гипотиреозды 50 ересек, бірорталықты сегіз апталық ашваганда пилоты; гормон көрсеткіштері өзгерді | D1/D2 өлшенбеген, кортизол себептілігі жоқ, қауіпсіздік мерзімі қысқа |
| Panda, 2005 | Эксперименттік гипотиреозды ұрғашы тышқандағы гуггулу | Адам конверсия схемасы немесе клиникалық доза емес |

Sharma, Basu және Singh-тің 2018 пилоты қан T3/T4 өзгерісін береді, дейодиназа тікелей өлшенбеген. Гормон өзгерісі ферменттік механизмді немесе кортизолдың себептік рөлін дәлелдемейді. Талдаудың өзгеруі мен тиреотоксикоз хабарлары төмен T3 үшін өздігінен қолдануды негіздемейді. Бұл айырма [ашваганда және HPA осі](/kk/knowledge/ashwagandha-withanolides-hpa-axis-cortisol) материалында ашылған. (Sharma, 2018; van der Hooft, 2005).

Селенометионин жалпы метионин ақуыз қорына кіріп, кейін алмасумен селен береді; бейорганикалық селенит басқаша өңделеді. Еш түрі жедел NTIS-те әмбебап тиімді немесе тез қалпына келуді кепілдемейді. Расталған тапшылықты түзету жеткілікті адамға қосудан бөлек. CATALYST антидене өзгерісінің өзі жеткіліксіз екенін көрсетеді.

100–200 мкг/күнді толық қауіпсіз «оңтайлы аралық» деу дұрыс емес. Тағам мен барлық өнімнің жалпы мөлшері есептеледі. АҚШ ересек нормасы 55 мкг/күн, жоғарғы деңгейі 400; EFSA 2023 ересек, жүктілік және емізуге 255 мкг/күн бекітті. Бұлар юрисдикциялық қоректік мәндер, емдік нысана не жеке кепіл емес. 200 мкг қоспа мен тағам Еуропа шегіне жетуі/асуы мүмкін. Артық селен шаш/тырнақ, асқорыту және өзге уыттылық тудырады; жедел уыттылық тек 800–1000-нан басталады деген қатаң шек жоқ. (NIH ODS; EFSA, 2023).

Фукус пен ламинария йоды өзгермелі, ластануы мүмкін. Йод синтез субстраты, дейодиназа белсендіргіші емес. Артық мөлшер Вольф–Чайков тежелуі немесе йодтық гипертиреоз тудыруы мүмкін. Мәлім доза бәріне сенімділік бермейді. NAC, альфа-липой қышқылы, метилфолат, метилкобаламин, SAM жиынтығы DIO бұзылысының дәлелденген клиникалық протоколы емес. Метил донорлар болжамдық промотор гиперметилденуін жай өшірмейді.

## Энергия, гормон және тәуліктік ырғақ

Тағам тапшылығы орталық сигнал мен шеткері алмасуды өзгертеді. Лептин қорды гипоталамус TRH-ымен байланыстырады; глюкокортикоид және дәрілер TSH/конверсияны доза мен жағдайға қарай тежейді. Инсулинге төзімділік, қабыну, AGE/RAGE тиреоидтық жүйемен әрекеттесуі мүмкін, бірақ висцералды семіздіктен барлық дейодиназа басылуына әмбебап тізбек жоқ.

Spaulding 1976 ашығуды түрлі көмірсуы бар 800 ккал диетамен салыстырды. Аштық T3-ті азайтып, rT3-ті көтерді; көмірсусыз гипокалория T3-ті азайтты, rT3 сенімді өспеді. Бұл D1-дің абсолют көмірсу шегі, міндетті NADPH таусылуы, 150–300 ккал алмасу шығыны немесе 50–75 г-мен 24 сағатта қалпына келу емес. Қан гормоны өлшенген, әр адамның бауыр D1-і емес. Энергия тапшылығы мен құрам бөлек; талдау өзі зиянды кетогендік бейімделуді анықтамайды (Spaulding, 1976).

TSH циркадты және пульстік, көбіне түнде өседі. Ұйқы, проба уақыты, ауру және дәрі әсер етеді. Тін/жануар дейодиназа ырғақтары адамның бұлшықет D2-сінің міндетті 06:00–08:00 шыңын не алты сағаттан аз ұйқыдан 20–30% T3 жоғалуын бекітпейді. Тұрақты ұйқы денсаулыққа пайдалы, бірақ бөлме температурасы немесе 7,5–8,5 сағат D2 емі емес. Ұқсас жағдайда пробаларды салыстыру ойдан кестеден пайдалырақ.

## Тіндер картасы және қорытынды шегі

| Бөлім | Процесс | Шегі |
|---|---|---|
| Бауыр/бүйрек | D1, тазарту, индуцирленетін инактивация | rT3 жеке бауыр D3 не бүйрек D1 өлшемі емес |
| Ми | Глия D2, нейрондық инактивация, тасымал | Кеміргіш тосқауылы адамға сол күйінде көшпейді |
| Гипофиз/гипоталамус | TSH/TRH кері байланысы | TSH маңызды, әр жасушалық қор емес |
| Қоңыр май | D2/T3 және симпатикалық cAMP термогенезі | Гормонмен қауіпсіз арықтау дәлелі емес |
| Қаңқа бұлшықеті | Түр/жасуша/жағдайға тәуелді D2 | Қан T3-інің тұрақты үлесі жоқ |
| Жүрек | T3 кіруі, кей зақымдағы инактивация | Адам жеткіліксіздігі егеуқұйрық тәжірибесімен бірдей емес |
| Плацента/даму | D3 артық әсер мен мерзімді бақылайды | Физиологиялық тосқауыл патология емес |

Жергілікті қолжетімділік түзілу, кіру, шығу және ыдыраудан құралады:

$$
\frac{d[T_3]_{\mathrm{cell}}}{dt}=J_{\mathrm{entry}}+J_{\mathrm{D1/D2}}-J_{\mathrm{exit}}-J_{\mathrm{D3}}-J_{\mathrm{other}}.
$$

J бір бөлімде уақытқа шаққан концентрациямен өлшенеді: кіру, D1/D2 түзілуі, шығу, D3 және басқа шығын. Бұл есептік модель, клиникалық калькулятор емес. Байланысу/бөлімаралық алмасу қосылуы мүмкін; бір қан қатынасы барлық ағынды анықтамайды.

## Левотироксиндегі сақталатын симптомдар

Тиісті бағаланған TSH-ке қарамастан симптом назар талап етеді, бірақ «T4 монотерапиясына төзімділік» арнайы диагноз емес. Қабылдау тәртібі, тағам, сіңу, өзара әсер, доза тұрақтылығы, ұйқы, анемия, көңіл күй және басқа ауру маңызды. Темір/кальций LT4 сіңуіне кедергі келтіреді, бұл дейодиназа катализінен бөлек.

DIO2 Thr92Ala, rs225014, ақуыз өңдеу, стресс және ем жауабымен зерттеледі; жиілігі шыққан тегіне тәуелді. Жасуша/жануар дерегі әр тасымалдаушының ми T3-і 20–35% төмен деген дәлел емес. Panicker 2009 WATTS-тың 552 қатысушысын генетикалық талдап, психологиялық балл мен комбинация жауабының байланысын тапты және қайталауды талап етті; қан гормоны өзгермеді. Бұл барлық Ala/Ala тек T3-тен пайда көреді деген қорытынды емес. Басқа жұмыстар анық генотиптік әсерді қайталамады; 75 адамдық айқаспалы зерттеу де Thr92Ala нәтижені анықтамаған (Panicker, 2009; Appelhof, 2005; Shakir, 2021). Shakir жұмысында симптомы ең айқын үштен бір топтың қосымша талдауы кей шкалада T3 схемасын қолдады; ол генотиппен таңдауды не бүкіл топқа тұрақты артықшылықты анықтамады.

LT4 стандартты алмастыру болып қалады. ATA/BTA/ETA 2021 консенсусы 14 зерттеуде LT4/LT3 тұрақты пайдасын таппағанын атап өтті. Британдық 2023 құжаты расталған айқын гипотиреозы, жеткілікті LT4, тұрақты симптомы және басқа себептері бағаланған таңдаулы адамда маман бақылайтын сынақты қарастыруға мүмкіндік береді. Бұл жеке төмен T3-ті емдеу немесе DIO2/rT3 бойынша автоматты тағайындау емес. 10:1–14:1 тұрақты дозасы мен қоспа–лиотиронин алгоритмі әмбебап кеңес емес (Jonklaas, 2021; Ahluwalia, 2023).

## Аутоиммунитет, талдау кедергілері және орта

Аутоиммунды тиреоидит синтез бен қабынуды өзгертеді. Anti-TPO дейодиназа белсенділігін өлшемейді. T3/T4 антиденелері, гетерофильді антидене немесе биотин кей талдауды бұрмалайды. Клиникамен сәйкессіздік басқа әдіспен зертханалық тексеруді қажет етуі мүмкін, бүкіл MCT8 бөгелуінің автоматты дәлелі емес.

DIO эпигенетикасы даму, қатерлі ісік және модельдерде зерттеледі. Кәдімгі Хашимото DIO1/DIO2-ні тұрақты гиперметилдеп, метил донорды қажет етеді деген клиникалық дәлел жоқ. Мүмкін молекулалық процесс пен расталған ем нысанасы ажыратылады.

Сынап, кадмий, PCB, PBDE, бисфенол A, фталаттардың синтез, ақуыз, транспорт, фермент пен рецепторға әсері зерттеледі. Кей қосылыс/метаболит in vitro не жануарда белсенділікті өзгертіп, әсер доза, химия, өмір кезеңі мен модельге тәуелді. Барлығы таңдамалы D1/D2 тежегіші емес. TTR-ден ығыстыру әсіресе кей гидроксилденген метаболитке қатысты, әр бастапқы затқа емес. Сынап–селен химиясы әмбебап константа немесе әдеттегі экспозицияда фермент толық салдануын негіздемейді. Адам ассоциациясы негізгі жолды бекітпейді; жаппай металл талдауы немесе селендік «детокс» шығарылмайды.

## Ойдан шығарылған конверсия индексінсіз талдау

| Көрсеткіш | Пайдасы | Шектеуі |
|---|---|---|
| TSH және бос T4 | Бастапқы функция және тиісті бақылау | Орталық/жедел ауру, жүктілік, дәрі, әдіс |
| T3/FT3 | Таңдаулы гипертиреоз, ауру бейіні | Тікелей D1/D2 емес; FT3 сенімділігі шектелуі мүмкін |
| rT3 | Арнайы зерттеу/сирек жағдай | Әдеттегі гипотиреоз емес; түзілу/клиренс өзгереді |
| Антидене | Көрсеткішпен аутоиммунитет | Конверсия жылдамдығы не әр симптом емес |
| Селен/SELENOP, темір, мырыш | Негізді қоректік мәселелер | Қабыну/әдіс; әмбебап оңтайлы аралық жоқ |
| Дәрі және проба | Глюкокортикоид, амиодарон, жоғары пропранолол, сіңу | Қажетті дәріні тек талдау үшін тоқтатпау |

«FT3 пг/мл-ін rT3 нг/дл-іне бөліп, 100-ге көбейту» молярлық қатынас емес. Бір нг/дл он пг/мл-ге тең, T3/rT3 молекулалық массалары бірдей:

$$
R_{\mathrm{molar}}=\frac{\mathrm{FT3}\;(\mathrm{pg/mL})}{10\,\mathrm{rT3}\;(\mathrm{ng/dL})}.
$$

Танымал индекс осыдан 1000 есе үлкен. Оның үстіне бос T3 әдетте жалпы rT3-пен, бөлек қорлармен салыстырылады. 15/20 шектері тін гипотиреозын немесе D3 басымдығын растамайды. Бірлікті дұрыстау клиникалық валидтілік бермейді. ATA жалпы сау, стационарда емес адамның гипотиреозын rT3 анықтамайтынын айтады.

Қалыпты TSH түгел жоққа шығарылмайды, ауыр аурудағы төмен T3 тұрақты бастапқы гипотиреозға тең емес. Бұрынғы ауру, FT4, дәрі, клиника мен қалпына келу қаралады. Расталған тапшылық түзетіледі, конверсияны «ашу» үшін бекітілген селен, ферритин, мырыш, кортизол, HOMA-IR қуылмайды. Дейодиназалар транспорттық, сигналдық және метаболикалық жүйеде жұмыс істейді; шешімге жол сызбасынан кең дәлел қажет.

## Материал қалай дайындалды

Баяндаушы ғылыми шолу: даулы механизм, құрылым жазбалары, библиографиялық сәйкестік пен клиникалық нәтиже 8 қазан 2026 тексерілді. Бастапқы жарияланым, қолжетімді NCBI аннотациясы, баспа/JCI, RCSB және ATA/BTA/ETA, EFSA, NIH құжаттары қолданылды. Барлық толық мәтін қолжетімді емес; нақты оқылған бөлім ғана тексерілді. Жүйелі іздеу, жеке GRADE, сыртқы рецензия немесе клиникалық валидация жасалмады. Жасуша, жануар, бақылау және адам сынағы ажыратылды; зерттеу дозасы тағайындау емес.

## Жиі қойылатын сұрақтар

### Бір rT3 конверсияны өлшей ме?

Жоқ. Түзілу мен клиренс маңызды, қан барлық тін ағынын өлшемейді. rT3 арқылы әдеттегі гипотиреоз анықталмайды.

### Төмен T3 бар бәріне селен керек пе?

Жоқ. Тапшылық пен қабыну бөлек, тағам мен қоспа жалпы артық мөлшерге әсер етеді. Симптом немесе конверсия жақсаруы кепіл емес.

### D2 убиквитинделгенде қайтымсыз өше ме?

Міндетті емес: деубиквитиназалар ыдырауға дейін қалпына келтіреді. Бұл T3 дәрісіне жеке көрсеткіш емес.

### Thr92Ala лиотиронин қажеттігін анықтай ма?

Жоқ. Клиникалық нәтиже әртүрлі, генотип автоматты рецепт емес. Мамандандырылған жеке сынақ тиісті жағдайды талап етеді.

## Дереккөздер

- [Bianco AC, Salvatore D, Gereben B, Berry MJ, Larsen PR. Biochemistry, cellular and molecular biology, and physiological roles of the iodothyronine selenodeiodinases. Endocr Rev. 2002;23(1):38–89.](https://doi.org/10.1210/edrv.23.1.0455)
- [Gereben B, Zavacki AM, Ribich S, Kim BW, Huang SA, Simonides WS, Zeöld A, Bianco AC. Cellular and molecular basis of deiodinase-regulated thyroid hormone signaling. Endocr Rev. 2008;29(7):898–938.](https://doi.org/10.1210/er.2008-0019)
- [Berry MJ, Banu L, Chen YY, Mandel SJ, Kieffer JD, Harney JW, Larsen PR. Recognition of UGA as a selenocysteine codon in type I deiodinase requires the 3' untranslated region. Nature. 1991;353(6341):273–276.](https://doi.org/10.1038/353273a0)
- [Dumitrescu AM, Liao XH, Abdullah MS, Lado-Abeal J, Majed FA, Moeller LC, et al. Mutations in SECISBP2 result in abnormal thyroid hormone metabolism. Nat Genet. 2005;37(11):1247–1252.](https://doi.org/10.1038/ng1654)
- [Boelen A, Kwakkel J, Fliers E. Beyond low plasma T3: local thyroid hormone metabolism during inflammation and infection. Endocr Rev. 2011;32(5):670–693.](https://doi.org/10.1210/er.2011-0007)
- [Fliers E, Bianco AC, Langouche L, Boelen A. Thyroid function in critically ill patients. Lancet Diabetes Endocrinol. 2015;3(10):816–825.](https://doi.org/10.1016/S2213-8587(15)00225-9)
- [Peeters RP, Wouters PJ, Kaptein E, van Toor H, Visser TJ, Van den Berghe G. Reduced activation and increased inactivation of thyroid hormone in tissues of critically ill patients. J Clin Endocrinol Metab. 2003;88(7):3202–3211.](https://doi.org/10.1210/jc.2002-022013)
- [Friesema EC, Ganguly S, Abdalla A, Manning Fox JE, Halestrap AP, Visser TJ. Identification of monocarboxylate transporter 8 as a specific thyroid hormone transporter. J Biol Chem. 2003;278(41):40128–40135.](https://doi.org/10.1074/jbc.M300909200)
- [Friesema EC, Grueters A, Biebermann H, Krude H, von Moers A, Reeser M, et al. Association between mutations in a thyroid hormone transporter and severe X-linked psychomotor retardation. Lancet. 2004;364(9443):1435–1437.](https://doi.org/10.1016/S0140-6736(04)17226-7)
- [Schomburg L. Selenium, selenoproteins and the thyroid gland: interactions in health and disease. Nat Rev Endocrinol. 2012;8(3):160–171.](https://doi.org/10.1038/nrendo.2011.174)
- [Duntas LH. Selenium and the thyroid: a close-knit connection. J Clin Endocrinol Metab. 2010;95(12):5180–5188.](https://doi.org/10.1210/jc.2010-0191)
- [Gärtner R, Gasnier BC, Dietrich JW, Seling B, Rochhuber G. Selenium supplementation in patients with autoimmune thyroiditis decreases thyroid peroxidase antibodies concentrations. J Clin Endocrinol Metab. 2002;87(4):1687–1691.](https://doi.org/10.1210/jcem.87.4.8421)
- [Zimmermann MB, Kohrle J. The impact of iron and selenium deficiencies on iodine and thyroid metabolism: biochemistry and relevance to human health. Thyroid. 2002;12(10):867–878.](https://doi.org/10.1089/105072502761016494)
- [Hess SY, Zimmermann MB, Adou P, Torresani T, Hurrell RF. Treatment of iron deficiency in goitrous children improves the efficacy of iodized salt in Cote d'Ivoire. Am J Clin Nutr. 2002;75(4):743–748.](https://doi.org/10.1093/ajcn/75.4.743)
- [Baltaci AK, Mogulkoc R, Kul A, Bediz CS, Ugur A. Opposite effects of zinc deficiency and supplementation on thyroid hormones in rats. Toxicology. 2004;195(1):69–75.](https://doi.org/10.1016/j.tox.2003.09.001)
- [Sharma AK, Basu I, Singh S. Efficacy and Safety of Ashwagandha Root Extract in Subclinical Hypothyroid Patients: A Double-Blind, Randomized Placebo-Controlled Trial. J Altern Complement Med. 2018;24:243–248.](https://doi.org/10.1089/acm.2017.0183)
- [Panda S, Kar A. Guggulu (Commiphora mukul) potentially ameliorates hypothyroidism in female mice. Phytother Res. 2005;19:78–80.](https://doi.org/10.1002/ptr.1602)
- [Brent GA, Hershman JM. Thyroxine therapy in patients with severe nonthyroidal illnesses and low serum thyroxine concentration. J Clin Endocrinol Metab. 1986;63(1):1–8.](https://doi.org/10.1210/jcem-63-1-1)
- [Curcio-Morelli C et al. Deubiquitination of type 2 iodothyronine deiodinase by von Hippel-Lindau protein-interacting deubiquitinating enzymes regulates thyroid hormone activation. J Clin Invest. 2003;112:189–196.](https://doi.org/10.1172/JCI18348)
- [Dentice M et al. The Hedgehog-inducible ubiquitin ligase subunit WSB-1 modulates thyroid hormone activation and PTHrP secretion in the developing growth plate. Nat Cell Biol. 2005;7:698–705.](https://doi.org/10.1038/ncb1272)
- [Huang SA, Tu HM, Harney JW, Venihaki M, Butte AJ, Kozakewich HP, et al. Severe hypothyroidism caused by type 3 iodothyronine deiodinase in infantile hemangiomas. N Engl J Med. 2000;343(3):185–189.](https://doi.org/10.1056/NEJM200007203430305)
- [Warner MH, Beckett GJ. Mechanisms behind the non-thyroidal illness syndrome. J Endocrinol. 2010;205(1):1–13.](https://doi.org/10.1677/JOE-09-0412)
- [Wiersinga WM. Non-thyroidal illness. Pituitary. 2008;11(2):191–197.](https://doi.org/10.1007/s11102-008-0107-1)
- [Wiersinga WM, Duntas L, Fadeyev V, Nygaard B, Vanderpump MP. 2012 ETA Guidelines: The Use of L-T4 + L-T3 in the Treatment of Hypothyroidism. Eur Thyroid J. 2012;1(2):55–71.](https://doi.org/10.1159/000339444)
- [Jonklaas J, Bianco AC, Bauer AJ, Burman KD, Cappola AR, Celi FS, et al. Guidelines for the treatment of hypothyroidism: prepared by the american thyroid association task force on thyroid hormone replacement. Thyroid. 2014;24(12):1670–1751.](https://doi.org/10.1089/thy.2014.0028)
- [Kohrle J. Local activation and inactivation of thyroid hormones: the deiodinase family. Mol Cell Endocrinol. 1999;151(1-2):103–119.](https://doi.org/10.1016/s0303-7207(99)00040-4)
- [Kohrle J. The selenoenzyme family of deiodinase isozymes controls local thyroid hormone availability. Rev Endocr Metab Disord. 2000;1(1-2):49–58.](https://doi.org/10.1023/a:1010012419869)
- [Rayman MP. Multiple nutritional factors in the etiology of thyroid disease. Proc Nutr Soc. 2019;78(1):34–44.](https://doi.org/10.1017/S0029665118001192)
- [Arthur JR, Beckett GJ, Mitchell JH. The interactions between selenium and iodine deficiencies in man and animals. Nutr Res Rev. 1999;12(1):55–73.](https://doi.org/10.1079/095442299108728864)
- [Bianco AC, Kim BW. Deiodinases: implications of the local control of thyroid hormone action. J Clin Invest. 2006;116(10):2571–2579.](https://doi.org/10.1172/JCI29812)
- [Visser TJ. Pathways of thyroid hormone metabolism. Acta Med Austriaca. 1996;23(1-2):10–16.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8774780/)
- [Biondi B, Wartofsky L. Combination treatment with L-T4 and L-T3 for hypothyroidism: are we there yet? Thyroid. 2012;22(3):227–229.](https://doi.org/10.1089/thy.2011.0456)
- [Schweizer U et al. Crystal structure of mammalian selenocysteine-dependent iodothyronine deiodinase suggests a peroxiredoxin-like catalytic mechanism. PNAS. 2014;111:10526–10531.](https://doi.org/10.1073/pnas.1323873111)
- [Buettner C, Harney JW, Larsen PR. The role of selenocysteine 133 in catalysis by the human type 2 iodothyronine deiodinase. Endocrinology. 2000;141:4606–4612.](https://doi.org/10.1210/endo.141.12.7831)
- [Maia AL et al. Type 2 iodothyronine deiodinase is the major source of plasma T3 in euthyroid humans. J Clin Invest. 2005;115:2524–2533.](https://doi.org/10.1172/JCI25083)
- [Wajner SM et al. IL-6 promotes nonthyroidal illness syndrome by blocking thyroxine activation while promoting thyroid hormone inactivation in human cells. J Clin Invest. 2011;121:1834–1845.](https://doi.org/10.1172/JCI44678)
- [Simonides WS et al. Hypoxia-inducible factor induces local thyroid hormone inactivation during hypoxic-ischemic disease in rats. J Clin Invest. 2008;118:975–983.](https://doi.org/10.1172/JCI32824)
- [Zavacki AM et al. The E3 ubiquitin ligase TEB4 mediates degradation of type 2 iodothyronine deiodinase. Mol Cell Biol. 2009;29:5339–5347.](https://doi.org/10.1128/MCB.01498-08)
- [Panicker V et al. Common variation in the DIO2 gene predicts baseline psychological well-being and response to combination thyroxine plus triiodothyronine therapy in hypothyroid patients. J Clin Endocrinol Metab. 2009;94:1623–1629.](https://doi.org/10.1210/jc.2008-1301)
- [Appelhof BC et al. Polymorphisms in type 2 deiodinase are not associated with well-being, neurocognitive functioning, and preference for combined thyroxine/3,5,3′-triiodothyronine therapy. J Clin Endocrinol Metab. 2005;90:6296–6299.](https://doi.org/10.1210/jc.2005-0451)
- [Shakir MKM et al. Comparative Effectiveness of Levothyroxine, Desiccated Thyroid Extract, and Levothyroxine+Liothyronine in Hypothyroidism. J Clin Endocrinol Metab. 2021;106:e4400–e4413.](https://doi.org/10.1210/clinem/dgab478)
- [Larsen CB et al. Selenium supplementation and placebo are equally effective in improving quality of life in patients with hypothyroidism. Eur Thyroid J. 2024;13:e230175.](https://doi.org/10.1530/ETJ-23-0175)
- [Jonklaas J et al. Evidence-Based Use of Levothyroxine/Liothyronine Combinations in Treating Hypothyroidism: A Consensus Document. Eur Thyroid J. 2021;10:10–38.](https://doi.org/10.1159/000512970)
- [Ahluwalia R et al. Use of liothyronine (T3) in hypothyroidism: Joint British Thyroid Association/Society for endocrinology consensus statement. Clin Endocrinol. 2023;99:206–216.](https://doi.org/10.1111/cen.14935)
- [Moreno JC et al. Inactivating mutations in the gene for thyroid oxidase 2 (THOX2) and congenital hypothyroidism. N Engl J Med. 2002;347:95–102.](https://doi.org/10.1056/NEJMoa012752)
- [Darimont BD et al. Structure and specificity of nuclear receptor–coactivator interactions. Genes Dev. 1998;12:3343–3356.](https://doi.org/10.1101/gad.12.21.3343)
- [Spaulding SW et al. Effect of caloric restriction and dietary composition of serum T3 and reverse T3 in man. J Clin Endocrinol Metab. 1976;42:197–200.](https://doi.org/10.1210/jcem-42-1-197)
- [EFSA NDA Panel. Scientific opinion on the tolerable upper intake level for selenium. EFSA J. 2023;21:7704.](https://doi.org/10.2903/j.efsa.2023.7704)
- [NIH Office of Dietary Supplements. Selenium: Health Professional Fact Sheet. Nutrition reference values and excess-intake risks; accessed 8 October 2026.](https://ods.od.nih.gov/factsheets/Selenium-HealthProfessional/)
- [American Thyroid Association. Thyroid Function Tests. Patient guidance on TSH, FT4, T3, rT3 and assay context; accessed 8 October 2026.](https://www.thyroid.org/thyroid-function-tests/)
- [van der Hooft CS et al. Thyrotoxicosis following the use of ashwagandha. Ned Tijdschr Geneeskd. 2005;149:2637–2638. Case report.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16355578/)
- [RCSB PDB 4TR3. Mouse D3 catalytic core, Sec-to-Cys mutant, 1.90 Å. Structural construct metadata; accessed 8 October 2026.](https://www.rcsb.org/structure/4TR3)
- [RCSB PDB 4TR4. Mouse D3 catalytic core, Sec-to-Cys mutant, 1.93 Å. Structural construct metadata; accessed 8 October 2026.](https://www.rcsb.org/structure/4TR4)
- [RCSB PDB 3L11. RNF168 RING domain: not deiodinase D2. Structural construct metadata; accessed 8 October 2026.](https://www.rcsb.org/structure/3L11)
- [RCSB PDB 7W5N. Bacterial sorbose dehydrogenase: not MCT8. Structural construct metadata; accessed 8 October 2026.](https://www.rcsb.org/structure/7W5N)
- [RCSB PDB 1BSX. Thyroid hormone receptor beta, T3 and GRIP1 coactivator peptide. Structural construct metadata; accessed 8 October 2026.](https://www.rcsb.org/structure/1BSX)
- [RCSB PDB 3GWS. T3-bound thyroid hormone receptor deposit. Structural construct metadata; accessed 8 October 2026.](https://www.rcsb.org/structure/3GWS)
- [RCSB PDB 2NLL. TR/RXR DNA-binding domains on thyroid response-element DNA. Structural construct metadata; accessed 8 October 2026.](https://www.rcsb.org/structure/2NLL)
- [Tan J et al. Structural insights into thyroid hormone transporter MCT8. Nat Commun. 2025;16:2958.](https://doi.org/10.1038/s41467-025-58131-8)